Voormalig subnationaal gebied in Nederland

In Nederland zijn er door de jaren heen diverse wijzigingen geweest in de bestuurlijke indeling. Sommige gebieden zijn opgeheven of gefuseerd met andere gemeenten, wat resulteerde in een verandering van de subnationale structuur. Dit artikel zal dieper ingaan op enkele voormalig subnationale gebieden in Nederland.

Gemeente Amsterdam

Een voorbeeld is de gemeente Amsterdam. Tot 1966 was Amsterdam verdeeld in verschillende stadsdelen, zoals Nieuw-West, Noord, Oost en Zuid. Deze stadsdelen hadden elk hun eigen bestuurlijke structuur en waren als het ware “subnationale” gebieden binnen de gemeente. Toch besloot de gemeenteraad om deze structuur te laten vervallen ten faveure van wijken. Tot op de dag van vandaag is Amsterdam nog steeds verdeeld in een aantal stadsdelen, die echter geen enkele bestuurlijke bevoegdheid meer hebben.

Gemeente Rotterdam

Ook Rotterdam kende tot 2014 deelgemeenten. Elk van deze tien gebieden had een eigen deelgemeenteraad en daarmee ook een zekere mate van autonomie binnen de gemeente. De deelgemeentes hadden ook elk hun eigen wijkagenten, die als aanspreekpunt fungeerden voor inwoners. Deze structuur werd op 1 januari 2014 afgeschaft en vervangen door het “gebiedsgericht werken”. Hierbij worden medewerkers van de gemeente toegevoegd aan specifieke wijken, waarmee een soortgelijke vorm van decentralisatie ontstaat als voorheen.

Gemeentelijke herindeling

Naast deze steden hebben ook veel kleinere gemeentes in de loop der jaren gefuseerd of zijn opgegaan in grotere entiteiten. Zo fuseerden tot 2019 bijvoorbeeld de gemeenten Haarlemmermeer en Haarlem tot één, met als gevolg dat er in Westfriesland een bestuurlijke laag verdween.

Provinciale herindeling

Ook op provinciaal niveau zijn er in het verleden diverse wijzigingen geweest. Zo zijn Drenthe en Groningerland beide ontstaan uit fusies van eerdere gewesten, maar ook Holland werd vroeger verdeeld in een noordelijk (Holland boven ’t IJ) en zuidelijk deel (Holland beneden ’t IJ), wat nu nog steeds te zien is aan de twee huidige provincies Noord- en Zuid-Holland. Deze wijzigingen hebben eveneens voor een andere bestuurlijke structuur gezorgd.

Europese context

Ook op Europees niveau zijn er diverse initiatieven ontplooid om de subnationale gebieden in de Europese Unie te stimuleren. Zo zijn regionale ontwikkelingsprogramma’s zoals het INTERREG-programma bedoeld om grensoverschrijdende samenwerking tussen subnationale entiteiten te bevorderen.

Conclusie

In dit artikel hebben we een aantal voorbeelden van voormalig subnationale gebieden in Nederland behandeld. Of het nu gaat om deelgemeentes, stadsdelen of gefuseerde gemeentes, steeds is duidelijk dat er sprake was van decentralisatie, waarbij lokale bestuurders meer bevoegdheden hadden dan ze nu hebben. Dit artikel toont aan hoe de Nederlandse bestuurlijke structuur in de loop der jaren veranderd is.